Ege tarımında iklim baskısı ve genç çiftçi ihtiyacı

Ege Üniversitesi’nin haber ajansı Ege Ajans’ın 1 Eylül 2026 tarihli haberinde, Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü’nden Dr. Öğr. Üyesi Yarkın Akyüz iklim krizinin Ege Bölgesi tarımına etkilerini değerlendiriyor. Akyüz’e göre sorun yalnızca ısınma değil: düzensiz yağış, zamansız don ve aşırı sıcaklıklar verim ve kaliteyi doğrudan düşürüyor; çiçeklenme dönemindeki sağanaklar ve erken ısınmanın ardından gelen donlar rekolte kaybına yol açıyor.

Haberde, sıcaklık artışıyla zararlıların çoğaldığı ve yılda birden fazla ürün alınan Ege’de hastalık ve yabancı ot baskısının arttığı, bunun da ilaçlama ve üretim maliyetlerini yükselttiği aktarılıyor. Su tarafında Akyüz, yağışların kısa ve şiddetli gelmesi nedeniyle suyun toprakta tutulamadığını ve bölgede yer altı su seviyesinin yer yer 150–200 metrenin altına indiğini söylüyor. Su kısıtı ürün desenini de değiştiriyor; ancak bu değişimin plansız olması bazı ürünlerde açık ve dışa bağımlılık riski doğuruyor.

Akyüz’e göre gıda fiyatları arz daralması ve artan sulama, enerji ve ilaç maliyeti üzerinden yükseliyor; kalıcı çözüm için doğru arazi ve su yönetimi, iklime dirençli tohumlar, toprak sağlığının korunması ve etkin üretici kooperatifleri gerekiyor. Haberin ana mesajı ise genç nüfus: Akyüz, sensörlere ve veri temelli sulama sistemlerine en hızlı uyum sağlayacak kesimin gençler olduğunu, onları kırsalda tutmak için araziye erişim, sermaye desteği ve pazar güvencesi sunan modellere ihtiyaç olduğunu vurguluyor.

Mevcut desteklerin bir kısmı bu yönde. 2026 Kırsal Kalkınma Yatırım Programı’nda 18–41 yaş arası genç girişimcilerin yatırımları %60, tarım alanında eğitim almış genç girişimcilerinki %70 hibe oranıyla destekleniyor; eğitimli genç girişimci başvuruları puanlamada da en yüksek puanı alıyor. Tasarruflu sulama hibesi de akıllı sulama ve otomasyon sistemlerini %70 oranında destekliyor. Oranlar 2026 dönemine aittir; 2027 kuralları yayımlandığında yeniden teyit edilmelidir.